Xu hướng sân vườn Nhật được ưa chuộng tại Việt Nam

Mười năm trước, một góc sân vườn kiểu Nhật ở Việt Nam thường chỉ xuất hiện trong khuôn viên quán cafe hay khu nghỉ dưỡng. Ngày nay, ngày càng nhiều gia chủ nhà phố và biệt thự đề nghị chúng tôi dành riêng một khoảng sân nhỏ để dựng đèn đá, trải sỏi trắng, đặt vài tảng đá và một cây tùng cắt tỉa. Lý do không nằm ở sự lạ mắt. Phong cách này đáp ứng đúng nhu cầu của người sống giữa phố xá ồn ào: một nơi yên tĩnh, gọn gàng và ít tốn công chăm sóc hơn một khu vườn rậm rạp.

Bài viết này tổng hợp những gì Sân Vườn AIVA ghi nhận được qua các công trình đã thực hiện: triết lý đứng sau sân vườn Nhật, ba yếu tố cốt lõi là đá, nước và cây, danh sách cây thay thế phù hợp khí hậu nóng ẩm của Việt Nam, cùng những lưu ý về chi phí và bảo dưỡng.

Vì sao sân vườn Nhật hấp dẫn người Việt

Nhịp sống đô thị khiến nhiều gia đình muốn có một nơi để dừng lại. Sân vườn Nhật không cố gắng lấp đầy không gian bằng thật nhiều cây hoa. Ngược lại, nó chủ động chừa khoảng trống, dùng sỏi, rêu và vài điểm nhấn để người nhìn có chỗ nghỉ mắt. Cảm giác thư thái đó là thứ khách hàng nhắc đến nhiều nhất sau khi bàn giao.

Có thêm ba lý do thực tế khiến phong cách này lan nhanh:

• Hợp diện tích nhỏ. Một khoảng sân rộng 12 đến 20 m2 vẫn đủ dựng một tiểu cảnh hoàn chỉnh, miễn là bố cục được tính kỹ.
• Bền vững theo thời gian. Đá, sỏi, gỗ và đèn đá gần như không xuống cấp, khác với những mảng hoa theo mùa phải thay liên tục.
• Dễ phối với kiến trúc hiện đại. Đường nét đơn giản, ít màu của sân vườn Nhật hòa hợp với nhà phố tối giản, nhà mái bằng hay biệt thự phong cách Nhật hiện đại.

Triết lý nền tảng cần hiểu trước khi thiết kế

Muốn làm đẹp một sân vườn Nhật, người thiết kế phải nắm vài khái niệm cơ bản, bởi chính chúng quyết định cảm giác của cả không gian chứ không phải món đồ trang trí nào.

Wabi-sabi: vẻ đẹp của sự mộc mạc

Wabi-sabi trân trọng những gì không hoàn hảo. Một tảng đá đã phủ rêu, một thân gỗ nhuốm màu thời gian đều được xem là đẹp. Vì thế sân vườn Nhật không cần vật liệu bóng loáng hay màu sắc rực rỡ. Điều này cũng giúp gia chủ yên tâm: công trình càng lâu càng có chiều sâu thay vì mau cũ.

Ma: khoảng trống có chủ đích

Người Nhật gọi khoảng trống giữa các vật là ma. Một mảng sỏi trắng được cào thành đường vân không phải là phần bỏ trống, mà là một thành phần của bố cục. Khi dựng sân vườn, chúng tôi thường giữ khoảng một phần ba diện tích ở dạng thoáng, không cây, không đồ vật, để các điểm nhấn khác được nổi bật.

Ba yếu tố cốt lõi: đá, nước và cây

Đá: bộ khung của khu vườn

Trong sân vườn Nhật, đá được ví như xương sống. Người thiết kế thường chọn đá tảng có dáng tự nhiên, đặt theo nhóm ba hoặc năm tảng với kích thước lớn, vừa, nhỏ để tạo nhịp điệu. Phần chôn sâu dưới đất thường chiếm khoảng một phần ba chiều cao tảng đá, vừa giữ chắc vừa tạo cảm giác tảng đá mọc lên từ nền đất.

Một số loại đá dễ gặp:

• Đèn đá tōrō đặt cạnh hồ hoặc đầu lối đi làm điểm nhìn.

Nước: sự chuyển động dịu nhẹ

Nước có thể là hồ cá Koi thật, một chậu rửa tay tsukubai nhỏ, hoặc dòng suối khô tượng trưng bằng sỏi và đá cuội. Với nhà phố, tsukubai kèm ống tre dẫn nước nhỏ giọt là lựa chọn hợp lý: tốn ít chỗ, tiếng nước nhẹ và chi phí vận hành thấp. Nếu làm hồ Koi, cần tính lọc, chống thấm và độ sâu ngay từ đầu để cá khỏe và nước trong.

Cây: ít loại nhưng chọn kỹ

Sân vườn Nhật chuộng bảng màu xanh lục nhiều sắc độ hơn là hoa nhiều màu. Mỗi cây được chọn cho dáng và đường cành. Người thiết kế thường chỉ dùng từ ba đến năm loại cây chính, lặp lại để tạo sự nhất quán. Cây chính được cắt tỉa tạo tán tầng để giữ dáng, cây bụi thấp và thảm rêu hoặc cỏ phủ nền.

Các kiểu sân vườn Nhật phổ biến đang được chọn

Với phần lớn nhà phố tại TP.HCM và Hà Nội, kiểu karesansui dễ thực hiện hơn cả vì không đòi hỏi diện tích lớn và chi phí vận hành thấp.

Cây thay thế hợp khí hậu nóng ẩm Việt Nam

Nhiều loại cây kinh điển của vườn Nhật như tùng, phong lá đỏ hay anh đào ưa khí hậu ôn đới. Đem trồng nguyên xi ở Việt Nam, chúng thường còi cọc vì nắng nóng và độ ẩm cao. Cách làm hiệu quả là giữ tinh thần Nhật nhưng thay bằng cây bản địa hoặc cây nhiệt đới có dáng tương tự.

Những lỗi thường gặp khi làm sân vườn Nhật

Qua nhiều lần khảo sát công trình do chủ nhà tự làm hoặc làm qua loa, chúng tôi gặp lặp đi lặp lại vài lỗi sau.

1. Nhồi quá nhiều thứ. Đèn đá, cầu gỗ, thác nước, tượng và hàng chục chậu cây cùng xuất hiện trong một góc 10 m2 khiến không gian rối mắt, mất hẳn tinh thần tối giản.
2. Bỏ qua thoát nước. Sỏi và đá nằm trên nền đất nén kém thoát nước sẽ đọng bùn sau mùa mưa. Cần lớp vải địa kỹ thuật và lớp đá dăm bên dưới, nền có độ dốc nhẹ ra phía rãnh thoát.
3. Quên đường nhìn chính. Sân vườn Nhật thường được ngắm từ một vị trí cố định như hiên nhà, ô cửa kính, nên bố cục phải được dựng theo góc nhìn đó.

Chi phí và bảo dưỡng: điều gia chủ cần biết trước

Chi phí một sân vườn Nhật phụ thuộc chủ yếu vào đá, cây chủ đạo và hạng mục nước. Một khu karesansui nhỏ chủ yếu dùng sỏi và đá có thể thấp hơn nhiều so với một vườn có hồ Koi, thác nhỏ và cầu gỗ. Giá tham khảo thường dao động từ vài trăm nghìn đến hơn một triệu đồng mỗi m2 cho phần cảnh quan cơ bản, còn tiểu cảnh nước và đèn đá tính riêng theo hạng mục. Mức chính xác chỉ có thể chốt sau khi khảo sát hiện trạng.

Về bảo dưỡng, đây là điểm cộng lớn của phong cách này. Một sân vườn Nhật tối giản chỉ cần:

• Cào lại sỏi và nhặt lá rụng mỗi tuần.
• Cắt tỉa cây tạo dáng mỗi hai đến ba tháng.
• Vệ sinh đèn đá, chậu nước và lọc hồ theo lịch cố định.
• Bón phân hữu cơ cho cây chính vào đầu mùa mưa.

Nếu không có thời gian, bạn có thể đăng ký gói bảo dưỡng định kỳ để đội ngũ kỹ thuật ghé thăm theo lịch, giữ cho khu vườn luôn ở trạng thái đẹp nhất.

Nếu cần một bản phối cảnh để hình dung trước khi thi công, đội ngũ kiến trúc sư và kỹ sư của Sân Vườn AIVA sẵn sàng đến khảo sát, đo đạc và tư vấn miễn phí. Quý khách có thể gọi hotline 0703 270 450 để đặt lịch hẹn, hoặc để lại thông tin để chúng tôi liên hệ lại trong ngày.